Viseći vrtovi, pumpe koje pokreće vetar, sistem prikupljanja kišnice, solarni panoi od specijalnog stakla koje propušta sunčevu svetlost, a ujedno štiti od štetnih zraka, neki su od atributa štedljivih objekata, popularnih “zelenih” zgrada. U svetu je izgradnja ovakvih objekata koji štede energiju postao standard, a u Beogradu ne postoji ni jedan. Postoje veliki potencijali, ima interesovanja, ali je za sada sve na nivou nerealizovanih projekata.

Ekološke ili „zelene zgrade”, uklapaju se u prirodnu okolinu - ne uništavaju vegetaciju na zemljištu gradnje, a posečeno rastinje nadoknađuje se novim. Tokom projektovanja i gradnje vodi se računa o materijalu, za snadbevanje električnom i toplotnom energijom koriste se obnovljivi energetski izvori, čime se ostvaruju znatne uštede.

Rasipanje energije

U vreme svetske energetske krize, u Srbiji se troši 13 puta više energije od evropskog proseka, a pet puta više od zemalja u okruženju. U razvijenim evropskim zemljama, obnovljivi izvori energije čine do 12 odsto ukupnog energetskog bilansa, a u Srbiji samo jedan odsto. Ovi podaci obavezuju Srbiju, a pre svega prestonicu, da razmišlja u pravcu očuvanja životne sredine i energetskih izvora izgradnjom ekoloških zgrada, jer je utvrđeno da zgrade troše čak 44 odsto svetske energije.

- Na nama projektantima i investitorima je da mislimo, projektujemo i gradimo „zeleno“. Razni svetski ekološki pokreti i arhitektonska udruženja dodeljuju godišnje nagrade za „najzelenije“ projekte. Najbogatije zemlje grade štedljive zgrade i naselja. Kod nas ima velikog potencijala, zainteresovanih investitora, ali nema realizacije - objašnjava projektant Branka Bošnjak.

Brzo bi se isplatile

Prema trenutnim podacima, Beograd je prebogat geotermalnim vodama koji se mogu koristiti kao obnovljiv izvor energije. Prema nekim proračunima, samo ispod toplane u Novom Beogradu postoje tolike količine podzemnih voda da bi se uz dobru eksploataciju, moglo da greje čak 70 odsto Novog Beograda. Takođe, dokazano je da na određenoj dubini ispod Ratnog ostrva postoji pravo bogatstvo podzemnih voda, koje bi toplotnom energijom moglo da snadbeva kompletan Zemun. Na pojedinim gradskim lokacijama, na dubini oko 100 metara pronađena je voda temprerature oko 14 stepeni, što je dovoljno za snadbevanje jednog stambenog objekta. Međutim, Beogradu nedostaje geološki atlas, kojim bi se tačno preciziralo na kojim mestima su ležišta geotermalnih voda odgovarajuće toplote i izdrživosti.

- Kad se utvrde lokacije, pre izgradnje objekta uradi se bušotina, postavi se instalacija, nakon čega se normalno gradi objekat. Takođe, potrebno je uraditi podnu i zidnu izolaciju. Procenjeno je da "zelene" zgrade koštaju oko 30 odsto više od standardnih, ali se to isplati za tri do šest godina, u zavisnosti od veličine objekta. Ukoliko su objekti veći, ili ako su u pitanju stambeni kompleksi, isplativost je mnogo veća - dodaje Branka Bošnjak.

Beograd je poznat i po veoma jakom vetru, košavi, što otvara još jednu mogućnost za uštedom energije.

- Naravno, ovaj izvor nije moguće uraditi u gradskim zonama. Ali, ukoliko bi se neki od ovih sistema primenio u Trećem Beogradu, koji će početi uskoro da se gradi, imali bi pun pogodak. Kad je reč o solarnoj energiji, treba pomenuti da sadašnji solarni senzori ne zavise od broja sunčanih sati, već su modernizovani da njihove ćelije skupljaju svetlost dana, bilo da je oblačno, pada kiša ili veje sneg - objašnjava Bošnjak.

Izvor: Blic.rs

Priredio: Nikolić Stefan

Neosporna je činjenica da svaki čovek vlasnik mobilnog telefona nosi sa sobom izvor zračenja sa nepredvidivim režimom ozračenja. Međutim, da li zračenje mobilnih telefona ima negativan uticaj na zdravlje čoveka,  predmet je sporenja. Po pravilu, istraživanja koje finansiraju proizvođači mobilnih telefona i operateri mobilne telefonije zaključuju da ne postoji direktna korelacija između upotrebe mobilnih telefona i pojedninih zdravstvenih problema i bolesti. Ipak mnogobrojna nezavisna istraživanja sprovedena u mogim zemljama nedvosmisleno potvrđuju direktnu zavisnost između učestalosti upotrebe mobilniog telefona i raka mozga, kao i drugih ozbiljnih zdravstvenih problema. Pritisnuta mnogobrojnim činjenicama, konačno je i Svetska Zdravstvena Organizacija (WHO – World Health Organization) priznala da je zračenje mobilnih telefona jedan od potencijalnih uzročnika raka. Mobilni telefon je svrstan u klasu “2B” po klasifikaciji IARC (International Agency for Research on Cancer) u koju spadaju pored ostalih i: olovo, insekticid DDT, izduvni gasovi, benzin, dizel gorivo i dr.

Pojedinci, javno mnjenje, pa i državne institutije u mnogim razvijenim zemljama sveta sve su svesniji negativnog uticaja elektromagnetnog zračenja, posebno zračenja mobilnih telefona. Zato se preduzimaju i konkretne akcije i mere za smanjenje negativnih efekata. Evo nekih primera:

-Nekoliko institucija na Tajvanu je predložilo da se zabrani korišćenje mobilnih telefona u školama. Ovo bi se odnosilo na svu decu uzrasta do 15 godina.

-Vlasti u Francuskoj pripremaju zakon kojim bi se zabranilo raklamiranje mobilnih telefona deci do 12 godina i njihova prodaja deci do 7 godina.

-U Sjedinjenim Američkim Državama u toku je potpisivanjanje peticije koja se upućuje Kongresu da se preduzmu efikasne mere kontrole i zaštite populacije od elektromagnetnog zračenja.

-Engleska je među prvima uvela zabranu korištenja mobilnih telefona u školskim autobusima. Kasnije je sličnim propisima uvedena zabrana korištenja ovih uređaja u svim sredstvima javnog prevoza. Danas u skoro svim zemljama Evropske unije, postoje slični propisi o zabrani korištenja mobilnih telefona u određenim javnim prostorima uključujući i sredstva javnog prevoza.

Slično negativno dejstvo na ljudski organizam kao mobilni telefon ima i elektromagnetno zračenja bežičnog fiksnog telefona. Sve vrste bežičnih kućnih telefona (DECT) su potencijalana opasnost za zdravlje ukućana. Čovek u kućnim uslovina, opušten, često u ležećem položaju može čak i satima da ćaska preko bežičnog telefona. Slična je situaciji i na poslu gde mnoga zanimanja traže veliki broj telefonskih komunikacija. Sada su masovno u upotrebi bežični fiksni telefonu jer su mnogo fleksibilniji za korišćenje: nema kablova o kojima se saplićemo, daju nam slobodu kretanja u radnom i domaćem prostoru, imaju veliki broj mogućnosti i funkcija.

Izvor: neitronik-srbija.com

Priredio: Nikolić Stefan

1. AMURSKI LEOPARD (Panthera pardus orientalis)

Amurski leopardi koji žive na sjeveru Kine i Koreje i onako su već rijetki i malobrojni! A sada uslijed gradnje novih cestovnih puteva, pretjerane sječe drveća, širenja civilizacije i ilegalnog lova, ova je prelijepa vrsta na rubu istrebljenja! Posljednja istraživanja su pokazala da je ostalo još samo 14-20 odraslih jedinki koje žive u tim šumama!

2. BIJELI DJETLIĆ (Campephilus principalis)

Na popisu ugroženih životinja, ovaj djetlić zauzima posebno mjesto u rubrici "Nemamo pojma jel` postoji"! Njegovo stanište je jugoistok SAD-a i Kuba, a zadnji put je potvrđeno viđen 2004. godine. Ipak, još se ne smatra izumrlim zato što postoje indicije da skupina bijelih djetlića živi na Floridi i u Arkansasu.

3. JAVANSKI NOSOROG (Rhinoceros sondaicus)

Ako ste mislili da je od svih vrsta nosoroga "crni nosorog" (poznatiji kao Diceros Bicornis) najugroženiji, razmislite ponovno! Smatra se da je ostalo još samo 40 - 60 javanskih nosoroga i to u nacionalnom parku Ujung Kulon koji je smješten u zapadnom djelu Indonezije. Zbog velike vrijednosti koju ima njihov rog, vrsta je dovedena na rub istrebljenja, a iako su pod zaštitom, postoji mogućnost da ipak izumru zbog rijetkih pomladaka.

4. VELIKI BAMBUSOV LEMUR (Prolemur simus)

Madagaskar je poznat po populaciji lemura koja tamo obitava, ali su godine ilegalnog izlova i konstantno smanjivanje raspoloživog prostora za njihova staništa doveli do ruba izumiranja velikog bambusovog lemura! Ako se nešto ne poduzme, u skorijem periodu bi se upravo te najcrnije prognoze mogle i obistiniti!

5. SJEVERNI PRAVI KIT (Eubalaena glacialis)

Sjeverni pravi kit dobio je ime 1970-ih i to igrom ironije - nadjenuli su mu ga ljudi koji su najviše doprinijeli njegovom izumiranju - ribari. Pravi kit sadrži velike količine ulja i to je razlog njihova velikog izlova. Činjenica da leš ove velike životinje pluta na površini nakon što je ubijena olakšava njeno vađenje iz mora. Sada je zaštićena vrsta, ali neki smatraju da je zaštita došla prekasno i da je izumiranje vrste samo pitanje vremena!

6. CROSS RIVER GORILE (Gorilla gorilla diehli)

Ova vrsta zapadnih gorila (uz zapadne nizinske gorile jedna od dvije podvrste zapadnih gorila) pronađena je u Zapadnoj Africi i vjeruje se da ih je ostalo samo nekoliko stotina. Glavni razlog nestanka ove vrste je izlov i to radi mesa! Ova je vrsta stavljena na popis izrazito ugroženih vrsta iz razloga što se njihova brojka konstantno smanjuje u proteklih 25 godina!

7. SEDMOPRUGA USMINJAČA (Dermochelys coriacea)

Plivajući morima i oceanima cijelog svijeta, sedmopruga uspinjača je najveća kornjača koja izlazi na tropske plaže kako bi položila svoja jaja. Uzrok nestanka sedmoprugih uspinjača pronalazimo u činjenici da ljudi konstantno "kradu" njena jaja ili pak činjenici da je pogodnih plaža sve manje. Zagađivanje oceanske vode također je jedan od uzroka nestanka ove kornjače!

8. AMURSKI TIGAR (Panthera tigris altaica)

Amurski tigar je, baš kao i amurski leopard s vrha popisa, blizu nestanka! Pronađen je u hladnim područjima Kine i Koreje, a broj tigrova vrtio se oko šokantnih 40 - 50 jedinki, no vjeruje se da se danas ta brojka kreće oko 500 jedinki jer je već neko vrijeme ova vrsta pod strogom zaštitom. Iako je brojka ohrabrujuća, još uvijek postoji opasnost od nestanka ove lijepe vrste.

9. DIVOVSKI KINESKI VODENJAK (Andrias davidianus)

Jedinstveni divovski vodenjak zaslužio je titulu diva zbog toga što može narasti do dužine od gotovo dva metra. Iako se čini nemogućim zbog činjenice da liježe do 500 jajašaca odjednom, lako je moguće izumiranje ove vrste. Ova crna sudbina mu se približava ponajviše zbog izlova jer je meso cijenjeno u većem dijelu Kine!

10. KAKAPO PAPAGAJ (Strigops habroptila)

Na posljednjem mjestu ovog tužnog popisa nalazi se papagaj po imenu Kakapo. Najteža je to papiga na svijetu i stoga ne čudi da tokom života nema sposobnost letenja! Nekoć uobičajena životinja na Novom Zelandu, ova ugrožena vrsta svedena je na današnju brojku zahvaljujući brojnim štakorima, mačkama i psima! Sada se još mogu pronaći samo na nekim otocima i ima ih manje od 150!

Izvor: gricni.com

Priredio: Nikolić Stefan